“Transparant zijn over duurzaamheidsinspanningen en -resultaten is de sleutel tot duurzaam inkopen. Het Global Sustainable Enterprise System biedt hiervoor een platform, betoogt expert Karin van IJsselmuide. Univé en Luchtverkeersleiding Nederland zijn er al mee aan de slag gegaan.”

Duurzaam inkopen is inkopen met de meest positieve effecten voor maatschappij, economie en milieu die mogelijk zijn gedurende de gehele levenscyclus van een product (ISO 20400-2017). Deze term voor duurzaam inkopen wordt internationaal gebruikt door het bedrijfsleven en is gelijkwaardig aan de term ‘maatschappelijk verantwoord opdrachtgeverschap en inkopen’ die de overheid gebruikt. Inkooporganisaties kunnen een belangrijke impact hebben op het behalen van duurzame doelen, zoals de Sustainable Development Goals (SDG's). Daarnaast komen er veel wetten en wetsvoorstellen op organisaties af, zoals MVO, IMVO en CO2-rapportage. Dit maakt verantwoording noodzakelijk. Er zijn genoeg redenen om ermee aan de slag te gaan, maar het moet wel op een duidelijke, correcte en controleerbare manier gebeuren.

5 basisregels van ACM
Als we iets hebben geleerd van de recente onderzoeken en de sancties die vervolgens zijn opgelegd door de Autoriteit Consument en Markt (ACM), dan is het wel dat sommige bedrijven er een gewoonte van maken om zichzelf als duurzamer voor te doen dan ze in werkelijkheid zijn. Duurzaamheid is daarmee vooral een marketinginstrument geworden, een praktijk die vaak greenwashing wordt genoemd. De vijf basisregels van ACM bieden een leidraad voor zowel de marketing- als de inkoopafdeling:

1. Communiceer duidelijk welk duurzaamheidsvoordeel het product biedt.
2. Onderbouw duurzaamheidsclaims met feiten en houd ze actueel.
3. Vergelijkingen met andere producten, diensten of bedrijven moeten eerlijk zijn.
4. Wees eerlijk en specifiek over duurzaamheidsinspanningen.
5. Zorg ervoor dat visuele claims en certificeringen vooral nuttig en niet verwarrend zijn voor consumenten.

Transparant en eerlijk zijn over duurzaamheidsinspanningen en -resultaten is de sleutel tot duurzaam inkopen. Alleen het hebben van een ambitie, een duurzaam inkoopbeleid of een actieplan om te gaan werken aan duurzaamheid als inkoopfunctie is niet genoeg. Het is daarom noodzakelijk om te beginnen met het meten van duurzame inkoopactiviteiten en deze te onderbouwen met feiten. Maar waar begin je? Hoe zorg je ervoor dat het inkoopproces, de leveranciers en de producten die zij leveren niet gebaseerd zijn op opportunistische duurzaamheidsclaims? Hiervoor gebruiken we het proces van: vertel het me, laat het me zien en bewijs het me.

Vertel het me, toon het me en bewijs het me

Vertel het me: begin met leveranciers te laten uitleggen hoe duurzaam ze al zijn op thema's als circulariteit, CO2-reductie en de gezondheid en veiligheid van werknemers. Show me: als er inzicht is in de duurzaamheid van je leveranciers, kun je vervolgens vragen of ze hun claims en verstrekte informatie kunnen onderbouwen met feiten of bewijs. Bewijs mij: bij twijfel over de aangeleverde feiten, of als er voor jouw organisatie veel op het spel staat, kun je het aangeleverde bewijs laten controleren door een onafhankelijke deskundige of een certificerende instelling zoals KIWA of Control Union.

Duurzaamheidscertificaten
Omdat organisaties vaak niet alle kennis in huis hebben of de mogelijkheid om verstrekte duurzaamheidsgegevens te beheren en te verifiëren, is het goed dat er duurzaamheidscertificeringen bestaan.

Maar hoe weet je of zo'n certificering erkend en gevalideerd is? Deze kennis vergaren, zelf vragenlijsten maken en vervolgens verificatie organiseren is vaak geen optie voor bedrijven. Bovendien is het onwenselijk voor de markt omdat al hun klanten dan net iets andere informatie over verschillende thema's zouden vragen.

Unieke standaard
Als de organisatie besluit om gegevens van leveranciers op te vragen, te analyseren en te verifiëren, is het cruciaal om vooraf goed na te denken over de strategie. En denk ook na over de tool die je hiervoor nodig hebt. Er zijn al verschillende tools op de markt die hierbij kunnen helpen, zoals het Global Sustainable Enterprise System (GSES). Dit is een platform waarop je kunt zien hoe elke leverancier omgaat met verschillende duurzaamheidsthema's. GSES werkt met een unieke overkoepelende standaard voor het meten van de duurzaamheid van organisaties en producten. Deze standaard erkent meer dan vijfhonderd bestaande duurzaamheidsstandaarden, certificeringen en ecolabels.

UNIVÉ-groep
Willem de Jager, strategisch inkoopadviseur bij Univé Group: “In het kader van MVO richt de Univé Group zich op alle Sustainable Development Goals met extra nadruk op ‘goede gezondheid en welzijn’, ‘klimaatactie’ en ‘partnerschappen’. Met de duurzaamheidsambities van de Univé Group kan en moet Procurement en Contract Management impact gaan maken in de supply chain. Wat voor zwarte cijfers geldt, geldt ook voor groene cijfers: het begint met betrouwbare data. Op het gebied van duurzaamheid zijn we eigenlijk nauwelijks op de hoogte van wat onze partners op dit gebied doen, waardoor we geen betrouwbare rapportages kunnen maken. We zijn begonnen onszelf te plaatsen op het duurzaamheidsplatform GSES. Tegelijkertijd hebben we onze leveranciers gevraagd hetzelfde te doen en daar net als wij transparant te zijn. In de eerste plaats omdat we willen weten of een duurzame relatie met hen ook een samenwerking betekent die positieve effecten heeft op het gebied van duurzaamheid, maar ook om leveranciers een platform te bieden waar ze kunnen laten zien waar ze staan en welke ambities ze hebben. De scores van een leverancier in GSES zijn ook toegankelijk voor andere klanten.

Hierdoor is dit systeem een krachtig hulpmiddel voor aanbestedingsprocedures. De geverifieerde gegevens in GSES verkleinen de kans op greenwashing en zorgen ervoor dat we snel in gesprek kunnen gaan over de inhoud van de samenwerking. Ook kunnen we betrouwbaar rapporteren over waar we staan. De komende tijd willen we samen met leveranciers de scores evalueren en inventariseren waar we kansen zien voor verdere verduurzaming.

Luchtverkeersleiding Nederland
Eric Sessink, manager contracting bij Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL): “LVNL zorgt voor een veilige afhandeling van het luchtverkeer in het Nederlandse civiele luchtruim. Op basis van drie pijlers (klimaat, circulaire economie en gezond & sociaal) zijn doelen gesteld om te komen tot een duurzame LVNL. Maatschappelijk verantwoord contracteren en inkopen is een essentieel instrument om duurzaamheid te versnellen. Om duurzaamheid onderscheidend in te zetten bij aanbestedingen is gezocht naar een tool waarmee duurzaamheidsclaims van leveranciers objectief beoordeeld kunnen worden. De tool moet toegankelijk zijn voor zowel Nederlandse als buitenlandse leveranciers en beschikken over een robuust certificeringsproces met een grote leveranciersdatabase. Op basis hiervan kwam GSES als beste optie naar voren. Met deze tool kunnen we zien hoe onze leveranciers presteren op het gebied van duurzaamheid. Het biedt ook informatie waarmee we discussies kunnen aangaan om dit proces te verbeteren en te controleren. Een ander voordeel van het GSES-platform is dat een leverancier eenvoudig vergeleken kan worden met het gemiddelde van de relevante industrie. De duurzaamheidsdoelstellingen van LVNL worden opgenomen in aanbestedingen om leveranciers uit te dagen ook een bijdrage te leveren. Daarnaast hebben we afgelopen jaar de top 200 van onze huidige leveranciers uitgenodigd om zich aan te melden op het GSES-platform gericht op de pijlers Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, CO2-reductie en Circulaire Economie. LVNL vult zelf het assessment in. Zo kan de buitenwereld zien welke inspanningen we leveren op dit gebied.

Van de ongeveer 200 huidige leveranciers hebben 31 leveranciers zich tot nu toe vrijwillig geregistreerd. Daarvan zijn er elf door GSES gevalideerd op hun duurzaamheidsprestaties. Vanaf 2023 zullen steeds ambitieuzere criteria worden opgenomen in elke aanbesteding. Op dit moment is registratie op GSES voor onze leveranciers nog optioneel voor de drie pijlers. Maar afhankelijk van hoe de markt zich ontwikkelt, zullen we het sectorgemiddelde als minimumeis opnemen in aanbestedingen als criterium voor de gunning van contracten.”

 

Huis van duurzaamheid 

Afbeelding: GSES

Strategisch inkoopadviseur Willem de Jager van Univé Group (zie pagina 39) en contracting manager Eric Sessink van LVNL (zie hier links) delen hun ervaringen met GSES.

Actieplan
Een duurzaamheidsmeting is slechts het begin. Natuurlijk is het goed om te weten waar elke leverancier staat, maar pas dan begint de verankering van de echte strategie. Het is raadzaam om een actieplan op te stellen. Op deze manier kunt u in gesprek gaan met leveranciers over de bijdrage van duurzaamheid aan uw eigen doelstellingen en/of ambities opnemen in contracten.

Inzicht
Om echt vooruitgang te boeken op dit gebied is inzicht essentieel. De eisen die duurzaam inkopen stelt aan organisaties en individuen zullen meegroeien met toekomstige wetgeving en marktontwikkelingen. Daarom zal duurzaamheid in de toekomst altijd een aandachtspunt blijven voor de inkoopdiscipline.