Transparant zijn over duurzaamheidsinspanningen en -resultaten is de sleutel tot duurzaam inkopen. Het Global Sustainable Enterprise System biedt hiervoor een platform; expert Karin van IJsselmuide. Univé en Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) maken er al gebruik van.

Duurzaam inkopen verwijst naar inkopen met de meest positieve effecten voor de maatschappij, de economie en het milieu gedurende de hele levenscyclus van het product (ISO 20400-2017). Deze term voor duurzaam inkopen wordt internationaal gebruikt door bedrijven en is gelijkwaardig aan de term “maatschappelijk verantwoord inkopen” van de overheid. Inkooporganisaties kunnen een belangrijke impact hebben op het bereiken van duurzame doelen, zoals de Sustainable Development Goals (SDG's). Bovendien zijn er tal van regels en wetsvoorstellen in opkomst, zoals CSRD, IMVO en CO2-rapportage, die organisaties verplichten om verantwoording af te leggen. Dit is een goede reden om hiermee aan de slag te gaan, maar dan wel op een duidelijke, correcte en controleerbare manier.

5 Richtlijnen van ACM

Als we één ding hebben geleerd van recente onderzoeken en de sancties van de Autoriteit Consument en Markt (ACM), dan is het wel dat sommige bedrijven er een gewoonte van maken om zich duurzamer voor te doen dan ze in werkelijkheid zijn. Duurzaamheid is meer een marketinginstrument geworden, wat we greenwashing noemen. De vijf richtlijnen die ACM heeft uitgebracht bieden ondersteuning voor zowel marketing- als inkoopafdelingen:

1. Communiceer duidelijk de duurzaamheidsvoordelen van het product.
2. Onderbouw duurzaamheidsclaims met feiten en houd ze actueel.
3. Vergelijkingen met andere producten, diensten of bedrijven moeten eerlijk zijn.
4. Wees eerlijk en concreet over duurzaamheidsinspanningen.
5. Zorg ervoor dat visuele claims en labels nuttig en niet verwarrend zijn voor consumenten.

Transparant en eerlijk zijn over duurzaamheidsinspanningen en -resultaten staat centraal bij duurzaam inkopen. Het hebben van een ambitie, duurzaam inkoopbeleid of actieplan om duurzaamheid aan te pakken is niet genoeg. Het is noodzakelijk om duurzame inkoopactiviteiten te meten en te onderbouwen met feiten. Maar waar begin je en hoe zorg je ervoor dat je eigen inkoopproces, leveranciers en de producten die zij leveren niet berusten op opportunistische duurzaamheidsclaims? Hiervoor gebruiken we het proces van: vertel het me, laat het me zien en bewijs het me.

Vertel het me, laat het me zien en bewijs het me

Vertel het me: Begin met leveranciers te laten uitleggen hoe duurzaam ze al zijn op gebieden als circulariteit, CO2-reductie, gezondheid en veiligheid van werknemers. Laten zien: Als je eenmaal inzicht hebt in de duurzaamheid van je leveranciers, vraag dan of ze de beweringen die ze hebben gedaan en de informatie die ze hebben verstrekt kunnen onderbouwen met feiten of bewijs. Bewijs het: Als je twijfels hebt over de aangeleverde feiten of als er veel op het spel staat voor jouw organisatie, kun je het bewijs laten verifiëren door een onafhankelijke deskundige of certificerende instantie zoals KIWA of Control Union.

Duurzaamheidslabels

Omdat organisaties vaak niet alle expertise in huis hebben of de mogelijkheid om verstrekte duurzaamheidsgegevens te beheren en te verifiëren, is het nuttig dat er duurzaamheidskeurmerken bestaan. Maar hoe weet je of een label erkend en gevalideerd is? Het vergaren van kennis hierover, het maken van eigen vragenlijsten en het opzetten van het verificatieproces zijn vaak niet haalbaar voor bedrijven. Bovendien is het niet ideaal voor de markt als elke klant op verschillende thema's net iets andere eisen stelt.

Unieke standaard

Als de organisatie besluit om gegevens van leveranciers op te vragen, te analyseren en te verifiëren, is het belangrijk om goed na te denken over de strategie hierachter. En bedenk ook welke tool je nodig hebt om hierbij te helpen. Er zijn verschillende tools op de markt die hierbij kunnen helpen, zoals het Global Sustainable Enterprise System (GSES). Dit is een platform waarop je kunt zien hoe elke leverancier verschillende duurzaamheidsthema's aanpakt. GSES gebruikt een unieke overkoepelende standaard voor het meten van de duurzaamheid van organisaties en producten. Deze standaard erkent meer dan vijfhonderd bestaande duurzaamheidsstandaarden, certificeringen en ecolabels.

Op basis hiervan kan GSES de duurzaamheidsprestaties van organisaties en producten meten op gebieden als duurzaam inkopen, MVO, CO2, circulariteit, gezondheid, veiligheid en biodiversiteit. Partijen die GSES gebruiken om hun eigen duurzaamheid of die van hun producten te meten, volgen een gestandaardiseerd proces. Afhankelijk van het duurzaamheidsthema dat wordt onderzocht, ondergaat de organisatie een assessment en wordt gevraagd bewijs te leveren. Dit bewijs wordt als onderdeel van het proces extern geverifieerd. Het resultaat is een gestandaardiseerde scorekaart die de duurzaamheidsprestaties van de organisatie of het product laat zien. Zo krijg je een duidelijk beeld van je duurzaamheidsscore en kun je inzoomen op verschillende gebieden. En dit alles is gebaseerd op geverifieerde informatie, wat zorgt voor transparantie. Met het supply chain dashboard krijgt u ook inzicht in de duurzaamheid van uw leveranciers en heeft u direct een benchmark.

GSES Duurzaamheidshuis

Het GSES House of Sustainability is een grafische weergave (zie de afbeelding op de volgende pagina) van de zes duurzaamheidsperspectieven die door GSES worden gemeten:

1. Maatschappelijk verantwoord ondernemen (gebaseerd op ISO 26000)
2. Duurzaam inkopen (gebaseerd op ISO 20400)
3. Biodiversiteit (gebaseerd op UNDP)
4. Circulaire economie (gebaseerd op BS 8001)
5. Gezondheid en veiligheid (gebaseerd op ISO 45001)
6. CO2-reductie (gebaseerd op ISO 50001, ISO 14064-1)

In Nederland werkt GSES samen met bedrijven als Xenos, Wibra, ABN AMRO, Univé, het Ministerie van Buitenlandse Zaken en Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL).

In de twee kaders delen strategisch inkoopadviseur Willem de Jager van Univé Group en contracting manager Eric Sessink van LVNL hun ervaringen met GSES.

Actieplan

Het meten van duurzaamheid is slechts het begin. Het is goed om te weten waar elke leverancier staat, maar het verankeren van de echte strategie begint pas daarna. Het is aan te raden om een actieplan op te stellen. Hiermee kun je in gesprek gaan met leveranciers over hun bijdrage aan je eigen duurzaamheidsdoelstellingen en/of duurzaamheidsambities opnemen in contracten.

Inzicht

Om echt vooruitgang te boeken op dit gebied is inzicht essentieel. De eisen die duurzaam inkopen stelt aan organisaties en individuen zullen toenemen met toekomstige wetgeving en marktontwikkelingen. Daarom zal duurzaamheid ook in de toekomst een belangrijk aandachtspunt blijven voor de inkoopdiscipline.

UNIVÉ GROEP

Willem de Jager, strategisch inkoopadviseur bij Univé Group: “In het kader van MVO richt Univé zich op alle Sustainable Development Goals, met extra nadruk op ‘Good Health and Well-being,’ ‘Climate Action,’ en ‘Partnerships.’ Met de duurzaamheidsambities van Univé moet Procurement en Contract Management werken aan het creëren van impact in de supply chain. Net als zwarte cijfers, beginnen groene cijfers met betrouwbare gegevens. Als het gaat om duurzaamheid weten we eigenlijk nauwelijks wat onze partners doen op dit gebied, waardoor we geen betrouwbare rapportages kunnen geven. We zijn begonnen onszelf te plaatsen op het GSES-platform voor duurzaamheid.

Tegelijkertijd hebben we onze leveranciers gevraagd hetzelfde te doen en, net als wij, transparant te zijn. In de eerste plaats omdat we willen weten of een duurzame relatie met hen ook een samenwerking betekent die positieve effecten heeft op het gebied van duurzaamheid, maar ook om leveranciers een platform te bieden waarop ze kunnen laten zien waar ze staan en wat hun ambities zijn. De scores van een leverancier in GSES zijn ook toegankelijk voor andere klanten, dus dit systeem is een krachtig hulpmiddel voor hun aanbestedingsprocessen. De geverifieerde gegevens in GSES verkleinen de kans op greenwashing en zorgen ervoor dat we sneller inhoudelijke discussies kunnen voeren over de samenwerking. Ook kunnen we betrouwbaar rapporteren over waar we staan. De komende tijd willen we samen met leveranciers de scores evalueren en kansen voor verdere verduurzaming in kaart brengen.”

LVNL

Eric Sessink, contractmanager bij Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL): “LVNL zorgt voor een veilige afhandeling van het luchtverkeer in het Nederlandse civiele luchtruim. Op basis van drie pijlers (klimaat, circulariteit en gezondheid & sociaal) zijn doelen gesteld voor een duurzame LVNL. Maatschappelijk verantwoord inkopen is een essentieel instrument om duurzaamheid te versnellen. Om duurzaamheid als onderscheidende factor in te zetten bij aanbestedingen is gezocht naar een tool die de duurzaamheidsclaims van leveranciers objectief kan beoordelen. De tool moet toegankelijk zijn voor zowel Nederlandse als internationale leveranciers en moet een robuust certificeringsproces hebben met een grote leveranciersdatabase. Op basis hiervan kwam GSES als beste optie uit de bus. Met deze tool kunnen we zien hoe onze leveranciers presteren op het gebied van duurzaamheid. Het geeft ook informatie die ons helpt om discussies te starten om dit proces te verbeteren en te monitoren.

Een ander voordeel van het GSES-platform is dat een leverancier eenvoudig te vergelijken is met het gemiddelde in zijn sector. De duurzaamheidsdoelstellingen van LVNL worden opgenomen in aanbestedingen om leveranciers uit te dagen hieraan bij te dragen. Daarnaast hebben we afgelopen jaar de top 200 huidige leveranciers uitgenodigd om zich aan te melden op het GSES platform op het gebied van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, CO2-reductie en Circulaire Economie. LVNL vult het assessment ook in. Zo kan de buitenwereld zien welke inspanningen we leveren op dit gebied. Van de ongeveer 200 huidige leveranciers hebben zich er tot nu toe 31 vrijwillig aangemeld. Elf van deze leveranciers zijn door GSES gevalideerd op hun duurzaamheidsprestaties. Vanaf 2023 zullen ambitieuzere criteria worden opgenomen in elke aanbesteding. Op dit moment is registratie voor de drie pijlers vrijwillig voor onze leveranciers. Maar afhankelijk van hoe de markt zich ontwikkelt, is het mogelijk dat we het sectorgemiddelde als minimumeis opnemen in aanbestedingen.”